As eleccións non decidirán nada

1452877470_iglesias_marea_podemosEscoitei moito esta sentenza nos últimos días. Non antes, con todo e ser en parte unha verdade demostrada empiricamente e, por tanto, case científica. É certo que talvez estas eleccións non sexan transcendentes de todo. Ao mellor, incluso só serven para abrir unha brevísima lexislatura, como ocorrera coas de decembro de 2015. E é verdade tamén que os procesos electorais nunca terminan de decidir nada tan importantísimo como para que as nosas vidas muden radicalmente. Ao contrario. Moitas veces, case se trata de que non muden demasiadas cousas, vista a experiencia recente, que nos conduce a pensar que cada reforma é unha reforma contra nós, a inmensa maioría, e a favor deles, a minoría inmensísima. Pero, mira, xa serviron para algo. Polo menos, para recoñecermos que hai partes. Que mentres un nós se prexudica un eles se beneficia. Por algo se empeza. En calquera caso, a representación política ten o cometido de actuar como dique de protección do poder. Sería verdadeiramente extraordinario que unhas eleccións decidisen moito máis alá do que se lles supón e permite: delegar indefinidamente a unha elite profesionalizada a toma de decisións sobre algúns aspectos que afectan ao común. As máis das decisións seguiraas tomando, xa o sabemos, quen nunca se presenta a eleccións nin se somete a sufraxio universal. Entón, igual é certo que estas eleccións xerais non van decidir nada. Ou si. Igual si.

As eleccións, todas as eleccións, serven tamén para outras cousas. Poden mobilizar maiorías sociais, e é precisamente nas mobilizacións onde o común se encontra e se comprende, onde as multitudes conquistan conciencia e a través das necesidades e os desexos impugnan e constrúen. Entón os procesos electorais tamén poden ser momentos de bloqueo. O que se aproxima convídanos a impedir que a extrema dereita conquiste máis influencia e capacidade de intervención das que xa o réxime lle confía. Mobilización, toma de conciencia da maioría social e bloqueo aos fascistas. A algo así nos convidan estas eleccións xerais. E ao mesmo tempo algo hai na campaña e no acontecido previamente que nos fai temer.

Aquel espazo de ruptura e unidade popular que intentamos ir construíndo parece esvaecerse coma unha nube. Iso din. E se é así, non faltan razóns que expliquen esta depresión na fase mobilizadora e de rebelión cívica. Unha é que o espazo de ruptura propiciou a lóxica reacción violenta dos aparellos do réxime, principalmente os medios de comunicación tradicionais e as organizacións políticas clásicas. Outra, a deformación parasitaria que concluíu nese aborrecible artefacto aínda chamado En Marea, un caso claro de ausencia patolóxica de pudor, cando tal invento nada ten que ver con ningunha das experiencias previas da unidade popular, todas e cada unha delas combatidas feroz e relixiosamente polos mesmos que hoxe se levantan sobre as súas presuntas herdanzas con forma de borralla. Iso cren. O asalto nunca cristalizaría se a unidade popular se mantivese firme e todos os seus actores fosen conscientes da importancia de protexer e desenvolver un espazo común, radical e democrático que os contiña e ao mesmo tempo os desbordaba. E outra máis, e non menor, veu sendo a dificultade de que as organizacións do espazo de ruptura sometesen o valor mercantil das súas marcas ao interese común das clases subalternas organizadas nese espazo novo que debía desbordalas. E desbordar non era, non é, de ningunha maneira, suprimir nin anular. Desbordar é multiplicar, expandir, ir máis alá.

Seguramente hai moitas máis razóns para esta aparencia de demolición controlada e autoinflixida. Pero cómpre empezar polas propias, e estas conectan, desde o meu punto de vista, co desenvolvemento dos procesos electorais presentes. A acumulación de fracasos colectivos, chamémoslles así aínda que sexamos crus no alcume, reclúenos nunha posición en parte conservadora e de resistencia e deixa nas mans da dereita, máis ultradereita ca nunca, a exclusiva e o control da mobilización. Nese sentido, esta campaña electoral está sometida no espazo de ruptura a sensacións moi contraditorias. Entre a ausencia incomprensible de quen nunca debera estar ausente porque fai parte do proceso desde a súa propia formulación, pasando por certas exquisiteces aparentemente neutrais —nunca ninguén é de ningunha maneira neutral— ata un innecesario aire subalterno que ao cabo expresa renuncia ao protagonismo que todo movemento de ruptura debe amosar. Aínda que sexa involuntaria esa renuncia, o suxeito colectivo chamado a mobilizarse sabe percibila e distánciase de quen a expresa. En realidade, é moi difícil apelar á mobilización desde a ausencia e o silencio, desde a timidez, desde a dependencia ou desde unha derrota previamente asumida. Se non se dá mobilizado a abstención, o perigo será xa unha ameaza. A rebelión cívica, a ruptura democrática, a unidade popular non pode someterse e cumprir a profecía do inimigo.

A lóxica da representación —burguesa, por tanto conservadora e mercantil— vén de fábrica instalada na marca partidaria, e desa maneira pode acabar por invadir outros procesos electorais e de mobilización. Nas eleccións locais de maio, as candidaturas de unidade e confluencia terán que sobrevivir á fragmentación e á competencia. Coma se non lles chegase a agresión permanente do réxime nas súas múltiples formas. Moita máis fragmentación ca a que esixiría a decantación necesaria de proxectos incompatibles. As locais deberían abrir unha segunda primavera municipalista, de maior acumulación de forzas, maior pluralidade e radicalidade, para avanzar na apertura de espazos asemblearios de decisión —xuntas de parroquia, de distrito e de barrio—, para profundizar na municipalización e socialización de bens e servizos comúns, para crear e promover medios de comunicación alternativos municipais e sociais ligados a iniciativas comunitarias de autoxestión, etc. Mais intentará frear esta segunda primavera a fragmentación dos espazos municipalistas promovida por En Marea e mais a competencia xerada polo fetichismo doutras organizacións incapaces de encontrarse e ceder en todos os concellos máis alá de intereses de parte e de aspiracións persoais. Sobre esta cartografía suicida aboia con máis medo do necesario, tamén, certa pulsión de resistencia e protección.

O municipalismo de ruptura resistirá, non teño dúbida, a brutalidade deste ataque múltiple. Xa está afeito á súa intensidade cruenta. Pero que a súa potencia quedase sen o acocho dun espazo de ruptura ao que contribuír con visións radicais e transformadoras sería o peor fracaso colectivo. A responsabilidade de quen aínda, dunha maneira ou doutra, se siga reclamando parte da unidade popular será respectar escrupulosamente a absoluta autonomía destas candidaturas municipalistas que na primavera de 2015 significaron o momento cualitativamente máis importante de todo o proceso de ruptura e confluencia. E apoialas sen reservas.

A instantánea non sae demasiado brillante, parece obvio. Pero toca asumir as condicións e procurar saídas ao bloqueo común. Os procesos sociais e políticos non conclúen nin se interrompen indefinidamente, non son lineais nin autónomos, conéctanse e relaciónanse entre si, e nos seus nós interveñen os suxeitos colectivos. Segue habendo ventás abertas á intervención común para mellorar e transformar as nosas vidas. Iso sempre vai moito máis alá dos procesos electorais, pero contenos necesariamente. Poida que a construción do espazo de ruptura estea neste momento suspendida, e non só pola incapacidade de acordar unha doada coalición para unha convocatoria electoral senón tamén pola sensación —creo que non completamente real— de que todo se esmigalla. Mais ao persistiren e insistiren as condicións materiais e inmateriais que determinan a nosa existencia de ningunha maneira podemos renunciar á rebelión, á mobilización nin á unidade popular. O camiño iniciado en 2012 poderá desviarse, pero non ten volta atrás porque alí só queda un abismo en que as leis da razón e dunha política emancipatoria quedaron suspendidas. Cómpre, pois, renovar o compromiso de todas as forzas implicadas durante estes sete anos de proxecto republicano, é dicir, as organizacións políticas, os movementos de base e os espazos municipalistas de ruptura e unidade. Toda esta potencia política, coas súas profundas e ricas contradicións produto da diversidade de bagaxes, experiencias e tradicións, ten que reconstruír un espazo de ruptura mediante procesos de acumulación de forzas e unidade popular. Proseguir asumindo o que se fixo ben e reiniciando o que non saíu como se esperaba.

Parafraseando a Rosa Luxemburgo, republicanismo e ruptura ou barbarie. Unidade popular ou barbarie.

Pero a barbarie axexa, non fai falta convocala para que irrompa coas súas atrocidades. Cómpre cortarlle o paso. Detela. Pecharlle a porta ao fascismo. Iso, electoralmente, implicaría construír candidaturas que conservasen o terreo conquistado e mantivesen acesa a labarada da mobilización. Non foi posible facelo, e houbo moitas razóns, talvez todas comprensibles e lexítimas e ningunha suficientemente poderosa como para que fose positivo perder máis do que se gañaba, e refírome con isto ao conxunto do espazo, non a ningunha marca concreta. En calquera caso, as opcións que existen son as que concorren, e unha parte da derrota ou polo menos do bloqueo da barbarie tamén se substanciará nos resultados do próximo 28.

Pola parte que a min corresponde, non renunciarei a votar. Votarei, aínda consciente do pouco que cambiará con iso a miña vida, porque necesito impedir canda moitos milleiros de persoas máis do meu país o avance do fascismo e da ultradereita. E votarei tamén porque considero vital manter a esperanza dunha mobilización crecente e dunha expresión forte das necesidades de ruptura. O meu voto será antifascista e partidario da unidade popular e do espazo de ruptura. Nese sentido, con esas dúas condicións, optarei por parte daquelas forzas que viñeron participando no proceso iniciado en 2012, un proceso en pausa para as xerais pero aberto para as municipais, aínda que con máis precariedade da necesaria. Non busco escusas metafísicas senón razóns de necesidades materiais e vitais. E un sentido antifascista e de ruptura republicana, ambos radicalmente ligados.

Teño a aceda sensación de que volve estar case todo por facer. Pero tamén me acompaña a convicción de que o haberá que elaborar todo en común e sen renunciar, todo o contrario, á continuidade do proceso de ruptura no que de diversas maneiras vimos participando nos últimos sete anos. Aínda cos seus múltiples defectos e inexactitudes. Cos seus acertos, que non debemos abandonar, e cos seus erros. A partir de todos eles cumprirá recompoñer a potencia constituínte desta multitude na que nos recoñecemos.

Con esas condicións, aínda que non me guste particularmente a campaña que está facendo, o meu voto será para a única candidatura que pode conservar parte do construído e para a xente disposta a seguir construíndo.

Votarei En Común.

É a miña opción. Que cadaquén decida sobre a súa.

Seguiremos.

Advertisements