Relatos demasiado perfectos e de previsible final feliz

Na literatura, e en concreto na narrativa, unha historia de desenvolvemento lineal que lle ofrece ao lector a desagradable sensación de que a súa función queda suprimida pola magnitude do texto en si acaba defraudando todo horizonte de expectativas. Porque o texto fóra do lector non existe. É material aborrecible, unha trama lisa na que os personaxes só e exclusivamente cumpren a función de achegarnos ao desenlace xa adiviñado e programado desde o primeiro parágrafo, carecen de dimensións humanas complexas e contraditorias e saben que non se van enfrontar a nada que ameace con apartalos do seu camiño previamente trazado. Viven coa tranquilidade do pactado polo sentido común antes mesmo da escrita do propio texto, moito antes da súa actualización na recepción. Talvez ese texto se venda moito se ten un bo lanzamento ou a sorte, por algo de azar ou polo que sexa, de pasar a facer parte das lecturas obrigatorias do ensino secundario. Pero a poucos lectores fará gozar.

O texto literario esixe personaxes de múltiples dimensións, contraditorios, agres, cheos de arestas e incomodidades. E esixe, sobre todo, camiños sinuosos, golpes e atrancos que fagan xurdir o rostro atractivo do inesperado, que manteñan sempre o lector nun estado de expectación endexamais satisfeito de todo.

A literatura é así porque así, ao cabo, é a vida. Tampouco a podemos prever. Nada máis que ila percorrendo e sorteando cada acontecemento coa nosa mellor intelixencia e con confianza en que o azar non sexa demasiado severo.

No terreo social e no político, moitas veces tendemos a pensar que todo depende das nosas intencións e que aqueles vieiros que trazamos se cumprirán con exactitude porque non xurdirá ningún atranco que os obrigue a recompoñerse. Ese camiño liso, previamente deseñado nalgunha clase de laboratorio aséptico, real ou virtual, lembra a literatura de consumo rápido, chamada a cegar co seu brillo instantáneo nos quioscos dos aeroportos tanto como a desaparecer tras o seu propio fulgor inicial. Pensar así a política, con esa confianza sólida na capacidade para idear con precisión e simpleza os complexos procesos sociais e económicos e culturais, non deixa de ser a débeda dunha concepción extremadamente idealista. Idealista no sentido antimaterialista, por suposto.

E algo dese inxenuo prexuízo idealista pode empezar a perderse na complexidade do que vaia sendo o escenario político do estado español de aquí ás eleccións xerais.

En Galicia, emerxeu das eleccións municipais un suxeito político que conquistou unha inmensa lexitimidade. Coñecémolo xa no imaxinario popular como Mareas. E, como suxeito autónomo que é, está decidido a deseñar a súa propia ruta e a manexar, por tanto, a súa axenda sen necesidade de someterse a ningún actor político, teña a súa base en Madrid, téñaa en Compostela. É un suxeito que non nace por partenoxénese tras as municipais, ben o sabemos, que procede de xestacións anteriores, que se foi configurando paso a paso. Pero, indubidablemente, nas eleccións municipais é onde se fai cunha lexitimidade moi superior a de calquera que aspire a representar a vontade popular coma se fora a dun único e previsible individuo. Coma se o Pobo fose un deses personaxes planos e unidimensionais cuxos movementos é imposible non coñecer completamente desde a primeira páxina do texto narrativo.

No estado español, en moitas provincias e comunidades, ocorren e pasarán cousas semellantes. Experiencias de unidade popular xurdidas das municipais configuraranse como espazos de ruptura e como suxeitos políticos de cambio. Non se van resignar de ningunha maneira a facer parte subalterna dunha engrenaxe electoral formulada en certos despachos, a diluírse en maquinarias concibidas para outras funcións. O suxeito da unidade popular é moitísimo máis plural do que se cre nalgúns laboratorios. Multitude. 

E entón, xusto alí onde algúns observaban un camiño limpo, unha trama lisa e sen atrancos, con personaxes aburridos e unidimensionais, ata as eleccións xerais e máis alá, se cadra irán aparecendo atrancos no itinerario moito maiores dos que nunca pensaron encontrar. Se son tan intelixentes como cren, saberán entregarse a eles. Se non, bateranse contra as súas bases e talvez acaben facendo o ridículo. Pero o importante non é que un suxeito político faga o ridículo. Estamos curados de espanto nese sentido. O importante, e o imperdoable, sería que esa ausencia de intelixencia, esa torpeza narrativa que os levou a formular un relato idealista desprovisto de reviravoltas, atrancos, personaxes complexos e contraditorios e acontecementos inesperados e profundamente relevantes, acabase pagándoa quen tendo dereito a actuar na trama como actores principais son relegados a simples observadores cuxa única función é a de lexitimar decisións alleas.

Eu observo con absoluto interese como se está construíndo o relato.

Talvez, quen o sabe, Podemos termine por encontrarse nunha encrucillada non prevista. Despois dunha máis ou menos exitosa manobra de limpar o camiño liso de restroballos esquerdistas, igual aparecen reviravoltas do camiño que non favorecen ver con moita claridade o que hai máis alá. E o que hai máis alá se cadra son candidaturas xurdidas dos lexítimos suxeitos de base municipal que andan a teimar en dar pasos determinantes e decididos. Aos narradores de Podemos lles tocará decidir se compiten con esas candidaturas de unidade popular ou se se entregan a elas creativamente e achegando o moito que poden achegar á nova experiencia.

Entón, se é así, esta novela social e política que se está escribindo sen guión previo e de maneira colectiva collería un xiro moi interesante e seguiría captando a atención de cada vez máis lectores activos. Iso é o que ocorre cando as tramas inesperadas emerxen e levan por diante os aspirantes a protagonistas que ao final non eran máis ca personaxes secundarios chamados a favorecer novas emerxencias pero non a substituílas nin a determinalas.

Poñemos, logo, o ollo na emerxencia do protagonista que parecía ata hai pouco personaxe secundario.

Chámase Multitude.

Advertisements

OXI

Ollamos para Grecia, sentimos o fétido alento da becha, tan horrenda, e comprendemos a súa insaciable voracidade. A camorra non descansa. Con cada acción pretende garantir a persistencia do negocio, pero ademais desexa ser exemplarizante, amosarlle ao mundo que o delito de poñer en dúbida a súa autoridade e a súa verdade ten un prezo enorme. Maior mesmo ca o da chantaxe da falsa protección. Apelar aos seus sentimentos ou á súa razón é inútil. Falar de política coa besta mafiosa é querer naturalfotonoticia_20150625102454_644izar unha quimera monstruosa. Acudir ao raciocinio, grande inxenuidade. Non hai lugar a crer que todo se resolve no autónomo universo elegante da política, coma se este non fose a proxección dun complexo xogo de intereses. Intereses de espolio e saqueo abertamente enfrontados á supervivencia de millóns de persoas. Pouca cousa. A Unión Europea é unha máquina extractiva que cómpre deter. Non nos ofrecerá tregua se non aceptamos a escravitude que nos propón. É un enfrontamento de base material, claro, nin sequera ideolóxico. Esta loita será longa, moi longa, non fixo máis que empezar.

O escenario da traxedia está levantado con material adquirido nas tendas de Lagarde, Draghi, Juncker e demais compañía miserable. Non esquezamos nunca os repugnantes Hollande e Renzi. Fóra do escenario que se propón, o baleiro. A substitución da política polo broadcasting ten as súas duras esixencias. Hai moito de aparencia nesa acoutación imperial, nesa supresión do exterior, unha aparencia que cómpre crebar. A Unión Europea é un suxeito de poder atroz e implacable, pero determina as vidas da xente. Por iso, non estamos en condicións de ollar a outro lado ou de facer coma se nada alén de nós existise.

O combate non se dá só nun único escenario. O campo de batalla é multiforme, multidimensional, ocupa a totalidade do espazo social, do material e do inmaterial, do que construímos coas mans e do que arma o cerebro, mesmo a imaxinación. Enormes batallas se dan en cada unha das células da sociedade civil europea e dos aparellos estatais. Cada unha delas é crucial, todas configuran unha expresión irresoluble de antagonismo. Poderá parecer que algunhas quedan lonxe e son responsabilidade única do pobo grego. Pero non. O que está ocorrendo neste momento apélanos ás clases populares europeas, máis aló de nacións, rexións, provincias ou estados plurinacionais ou monovarietais. A todos nos afecta, aos e ás de abaixo, porque nesta loita desigual entre a Camorra, ou sexa, o Eurogrupo, e a xente, xente somos todas e todos.

Solidariedade xa non é un termo suficiente para o expresar todo. A solidariedade é inevitablemente necesaria, pero o xogo nesta altura a xa está situado noutro plano. O combate de intereses enfrontados é a vida ou morte. Ou triunfa o proxecto de escravitude xeneralizada da Unión Europea, unha recomposición a grande escala do thatcherismo e o pinochetismo, no que os pobos do Sur estamos chamados a ser unha subclase despoxada de dereitos e de benestar, ou triunfamos nós, a xente. Derrubando o castelo e construíndo as nosas propias institucións do común. Cando dicimos Grecia somos nós nin acudimos a ningunha figura retórica. A nosa vida está en xogo.

Levamos tempo véndolle a cara á becha, o rostro das peores e máis xeneralizadas violencias sistemáticas. Violencias de toda caste, das que non reparan nin nas marxes da morte se é necesario. Fascismo financeiro, chamouse nalgún momento. Fascismo 2.0. E neste momento crítico, unha violencia particularmente aguda, violencia de vinganza, persecución mafiosa do mal exemplo, castigo preventivo. Violencia aplicada tamén contra os nosos imaxinarios colectivos, mesmo contra os nosos soños.

A mafia non é uniforme, é dispersa e diversa. Aprendámolo, porque enfrontarnos a ela require intelixencia na súa comprensión e creatividade no enfrontamento e na oposición aos seus sicarios. Entre eles, hai unha vangarda discursiva adestrada para disparando as súas metralletas contra o sentido común, contra a dignidade humana e dos pobos agredidos, contra o dereito a vivir unha vida digna, contra o que os nosos ollos ven e as nosas carnes senten, contra toda posibilidade de raciocinio, contra todo intento de exercicio democrático do poder. Os medios de comunicación tradicionais non teñen dúbida respecto a que partido deben tomar. Nunca a tiveron. Tampouco as organizacións políticas do réxime, nin as que teñen como cometido salvagardar a calquera prezo os intereses e as decisións da oligarquía, nin a daquelas cuxo gran obxectivo é actuar como dique de contención, barreira infranqueable para as masas populares e traballadoras.

Non teño dúbida de que o cometido máis importante desta facción de sicarios é enfrontar as clases populares de Europa entre si, fundamentalmente nos estados do sur, e contra o pobo grego. Se no gran bloque histórico que se constrúe entre os pobos agredidos de Europa introducen a fisura da competencia e da violencia interna, o fascismo 2.0, o fascismo-camorra, conquistará un triunfo para moitas décadas.

Non sei en que pode terminar todo este conflito que neste momento ten expresión de vangarda no enfrontamento aberto entre o Eurogrupo, ou sexa, a mafia antidemocrática e antipopular, e o pobo grego, cos seus lexítimos representantes políticos á fronte. Espero que nun triunfo dun novo sentido común, que é o que realmente temen os donos do negocio. Nese sentido, creo que un importante labor da esquerda europea será impedir a explosión desa bomba de fragmentación e contribuír a construír no imaxinario colectivo das clases populares de todos os pobos de Europa a verdade principal: todos compartimos intereses, loita e necesidades. Todos somos un mesmo pobo. A loita do pobo grego pola súa soberanía, pola democracia e polo seu benestar é exactamente a nosa. O noso inimigo, digan o que digan os sicarios, non é o agredido do pobo grego. Os nosos inimigos irreconciliables son a Camorra antidemocrática e antipopular e todos os seus sicarios.

Velaí unha tarefa para a esquerda deste tempo. Talvez só se trate, para empezar, de completar solidariedade, que sempre implica suxeitos diferentes, con identificación e identidade, que necesariamente implica concibirnos como un gran suxeito destituínte e constituínte.

Todos somos pobo grego, e é verdade, porque o pobo grego, co seu goberno á cabeza, está actuando como vangarda de todos os pobos agredidos de Europa. Das clases populares europeas. Das traballadoras e traballadores que no vello continente nos negamos a asumir a ditadura thatcher-pinochetista que os donos do negocio nos queren impoñer coa necesaria e entusiasta colaboración de liberais e socialdemócratas.

Venceremos!

Aflixida Grecia

ggt2O asunto de Grecia, unha negociación de base económica que supera infinitamente a miña comprensión, déixame con todo algunha sensación estraña. Aínda sendo consciente da necesidade de non seguir a senda deseñada polos medios de produción simbólica do sistema, tras acudir directamente á fonte, que é o que cómpre facer nestes casos de tanta complexidade. Dúas estrañas sensacións, fundamentalmente:

1. Creo que Varoufakis e Syriza están camiñando sobre unha cornixa en ruínas e que para non caeren ao abismo prefiren avanzar sobre base nada firme e cascallos que se van desprendendo no canto de escacharen algún cristal e pola fiestra rota saír da cornixa. Non sei se vai dar aguantado, de tanto peso como se lle vai acumulando enriba, a pobre da cornixa que se descompón. Se a saída da crise de Grecia se plasma nun acordo cosido con máis e máis e milleiros de privatizacións, se é que queda algo por privatizar, ao mellor o paseo pola cornixa non ten ningún sentido. Xa veremos.

2. Non me gusta o ton suplicante de Varoufakis. E ademais creo que se empeza a facer moi evidente un desaxuste grave: o goberno grego apela a unha zona cordial das institucións europeas que non existe, que non pode existir, que sería incompatible con elas. Nin lles preocupa o sufrimento da xente nin aquilo que parece ser o motor primario dos movementos do goberno grego: evitar unha caída en mans de forzas totalitarias e fascistas. En realidade, dá a impresión de que o diálogo se produce en dous códigos diferentes, mutuamente incomprensibles, imposibles de aproximar. De aí a sensación de que hai un ton de súplica absolutamente innecesario.

Dito iso, o que eu desexo con verdadeira ansia é que de todo ese proceso negociador saia un triunfo sen discusión para os compañeiros e compañeiras de Grecia, que termine o sufrimento do seu pobo, que se avance no que se poida avanzar e se resista no que non haxa máis remedio que resistir. A todos os pobos de Europa nos vai moito nesta partida de ruleta rusa. Nese sentido, eu sigo defendendo que o goberno grego debe ter todo o apoio, sen condicións, de toda a esquerda mundial que mereza tal nome, de todas as forzas populares. Outra cousa moi diferente é que renunciemos a expresar as nosas dúbidas e mesmo as nosas perplexidades, que as haberá nun asunto tan complexo e atravesado coma este.

O proceso ao que estamos asistindo é a escenificación canónica dun relato de corte mafioso. Ao goberno lexítimo dun pobo díselle que ou condena o seu pobo a pasar fame, á pobreza e á miseria, en beneficio dunha elite selecta que só posúe a lexitimidade do negocio, ou non hai nada que falar. Ou nos pagas pola protección forzosa que che ofrecemos ou che poñemos unha bomba no local. Esa é a lóxica das institucións antes coñecidas como Troica. No relato, non podían faltar as forzas de apoio. Aquí, a policía ten comisarías abertas nos barrios liberais e nos socialdemócratas.

Nesa representación criminal e mafiosa, valores tan ridículos coma a libre e democrática decisión da xente son, simplemente, estorbos para o negocio. O noxo do réxime e do sistema quedan expostos ao aire, en carne viva, con todo ese fedor das institucións que se superpoñen mesmo á máis inocente e insubstancial das formalidades democráticas. Marx defendía que a República Democrática era a forma de goberno que mellor lle conviña ao capitalismo. Talvez se enganaba. Talvez é o fascismo financeiro a fase superior do capitalismo totalitario.

O peor dos crimes que, na lóxica brutal das institucións comunitarias, cometen o goberno grego e Syriza quizais non sexa, con todo, intentar unha política que, cando menos nalgúns aspectos, xerarquice en favor do benestar da súa xente. Ou, dadas as circunstancias, que evite máis sufrimento. A imperdoable ousadía grega é, sen ningunha dúbida, atreverse a enunciar o imposible. O prohibido. Aquilo que a relixión, e non outra cousa é a hexemonía cultural capitalista, envía ao inferno dos condenados. E ao pobo grego, que tamén comete a ousadía de elixir o inconveniente e de enunciar como posible o que o sentido común do sistema proclama imposible, estes amos de Europa sen lexitimidade democrática aplicaranlle o peor dos castigos. Un castigo exemplar que ten que servir de advertencia para o resto dos pobos de Europa, non vaia ser que nos dea por engadir forzas á solitaria tropa grega.

Pois esa será a tarefa máis urxente, levantar pouco a pouco, pero sen pausa, o continxente que proclame que aquilo que os donos do negocio declararon imposible non só é posible, senón que é necesario, urxente e cae cerquiña das nosas mans colectivas.

Esa é tamén unha das dimensións das próximas contendas electorais, fases de mobilización, conciencia e conquista.

Omnia Sunt Communia!

Ho visto che lo portavano via. Uno del drappello che lo ha catturato mi ha detto che ha lottato come un leone, che è stato difficile, i soldati erano intimoriti dal suo sguardo e dalle sue parole. Mentre lo portavano via sul carro ancora lo sentivo urlare “Omnia sunt communia!”

Esta é unha das citas que aparecen no meu libro Materia, publicado no ano 2005. Pertence a unha moi interesante novela, titulada Q, da autoría dun estraño personaxe: Luther BlissettLuther_Blissett

Luther Blissett é en realidade o nome dun futbolista de procedencia xamaicana. Nos anos oitenta fichou polo A.C. Milan e durante esa década xogou algunha vez, seica, coa selección inglesa. Ao parecer, Luther Blissett pasou á historia do fútbol italiano por ser o peor xogador de todos os tempos. Pero segundo os activistas que tomaron o seu nome para convertelo nun nome múltiple, autor de infinitude de accións e duns notables textos literarios, a razón do seu fracaso no equipo milanés cumpría explicala máis acudindo á cor da súa pel e ao racismo nada disimulado da afección milanesa por aquela altura.

O caso é que Luther Blissett se converteu nun nome múltiple, é dicir, nunha materialización da ausencia de nome, da nula importancia que ten a designación da individualidade mediante unha marca específica. Así, calquera podería facerse con ese nome e empregalo para calquera clase de acción subversiva e de ruptura. Así foi. Sobre todo nas dúas décadas pasadas, o nome de Luther Blissett funcionou como identificación de numerosas accións colectivas. En teoría, e esa é a potencia dun nome múltiple, segue aí para poder ser utilizado. E hai unha intelixencia subxacente na multitude, compartida, que a conduce a apropiarse desa forza para accións de transgresión da orde e de ruptura cos modos e as bases da comunicación de masas hexemónicas. Coas relacións de produción, ao cabo, co poder non como institución nin como goberno senón como relación social múltiple e complexa. Iso é o que Luther Blissett, o nome múltiple, pon sempre en cuestión. As institucións e a hexemonía burguesas.

Esta novela de Luther Blisset, un grupo de catro autores anónimos, que máis adiante formarían o colectivo literario Wu Ming (que en chinés significa precisamente iso, anónimo, sen nome), foca a súa acción na época da guerra dos campesiños alemáns de 1525, ano en que é decapitado Thomas Müntzer, o crego revolucionario ao que se refire a cita que encabeza este texto. Arredor de Müntzer, un fascinante personaxe, transcorre a acción desta novela. E é precisamente ese berro, esa consigna igualitaria que lanza Muntzer, Omnia sunt communia, a que talvez conecte cos tempos que vivimos aquela intensísima revolución do século XVI, que tivo un precedente moi próximo nas revolucións irmandiñas do século anterior en Galicia.

Omnia sunt communia!

Escoitámolo en moitas tomas de posesión de alcaldes, alcaldesas, concelleiras e concelleiros do pasado día 13 de xuño. Non parece que fora unha fórmula de prometer o cargo que xurdise dalgunha decisión centralizada. Máis ben expresaba un modo de compromiso coa realidade e coa rede de votantes que decidiu saltar as marxes do posible para impugnar os discursos e a base material do réxime e do sistema. Todo é de todos. E esa idea que entrou nalgunhas institucións, que nada ten que ver coa impostora alusión ao interés xeral tan cara aos partidos dinásticos, conéctanos con outros momentos da historia recente. Ou, por o dicir doutra maneira, evidencia a continuidade histórica, o fío encarnado dunha pulsión liberadora que vén impugnando de maneira crecente o réxime de representación política. Esa forma de democracia aparente que se remexe coas carnes e as feridas ao aire, co fedor da materia podrecida que se lle descompón. Nunca houbo, en realidade, suspensión da continuidade histórica. Non a hai, por moito que ás veces o fío vermello se teña que agochar baixo a colcha opaca do tempo.

Entre nós, vímolo dicindo, o fío vermello está directamente conectado a aquel momento constituínte que significou a rebelión popular de Nunca Máis. E antes tivera xa outros episodios de osmar os recendos do cambio histórico, como foron as loitas contra a LOU, por exemplo, ou diversos acontecementos de folgas xerais e outras mobilizacións populares. Houbo quen pensou naquela altura que todo quedaba resolto nun momento electoral feble, e ese era o obxectivo, pero non foi así. O movemento quedou aparentemente desarticulado, pero o virus que o infectou, as bases materiais sobre as que xurdiu, non podían máis que pervivir contra toda estética e toda política adversas. Por iso resoou, dunha ou doutra maneira, en moitas salóns de plenos a vella proclama de Thomas Müntzer: Omnia sunt communia! Todo é de todos!

Ese é o programa para esta fase que se encetou o pasado día 13.

Creo lembrar que fora no ano 2002, un 14 de decembro, a partir dunha asemblea popular realizada en Aguiño, un dos centros da rede de resposta popular que se teceu contra o atentado do Prestige. Alí xurdiu entre un grupo de persoas de procedencias diversas un proxecto que tivo unha duración breve pero intensa. Chamouse Contramaré, e pretendía ser, simplemente, un ensaio de contracomunicación. Un pequeno boletín autoeditado, difundido mediante fotocopias, gratuíto, no que toda persoa que así o desexase era ao mesmo tempo xornalista, lectora, distribuidora. Autoorganización, os espazos de decisión recreados en ensaios de institucións asemblearias que serven para protexerse todo un pobo dos efectos mortais dunha traxedia que non era un accidente senón o resultado dun modelo económico, social e político. A potencia colectiva. A multitude.

Nalgún lugar da cabeceira de cada un dos números daquel boletín popular inscribiuse unha proclama: Todo é de tod@s!

Era o Omnia sunt communia de Thomas Müntzer actualizado pola historia. O mesmo que plasmaron os Luther Blissett na novela Q. O mesmo que, baixo diversas formas, soou o pasado día 13 de xuño de 2015 en prazas públicas, salóns de plenos e Casas do Concello que van converténdose en Pazos do Pobo.

E así, sen solución de continuidade, o proceso segue.

A potencia do común.

Omnia sunt communia!

Primeiras estacións nun itinerario tan simple como incerto

Xa o dixen. Máis aló doutras consideracións, que as haberá e moi ben artelladas, os resultados das pasadas municipais déixanse ler cunha claridade asombrosa. Nin sequera son precisas demasiadas análises de fondo. A intelixencia vital das persoas ten esa brillantez analítica que no cotián, en tres palabras, sen necesidade de significantes flotantes nin farrapos de gaitas nin metáforas de estilo basto, expresa a exactitude das experiencias, dos desexos e das necesidades. Despois traducimos iso a unha palabra de orde: Unidade. Pero a prosa popular é sempre máis exacta, máis precisa.

En España, a esquerda de ruptura co réxime da restauración borbónica, o do 78, ten por diante unha tarefa á que se debera aplicar xa. Ninguén necesita poñer un dorsal nas costas para correr na carreira por ver quen capitaliza mediaticamente o fervor unitarista, fronteamplista, converxente. Máis eficaz será que os suxeitos que se consideren capaces de favorecer procesos de converxencia e / ou unidade popular se poñan a traballar fóra dos focos mediáticos, sen se preocuparen polos encadres das fotos, e listo. Ese proceso implica esquecerse xa de escenificar ningunha clase de competencia con Podemos nin con ningunha outra organización, nin apelación de ningunha clase. Podemos ten dereiro ao onanismo da sinécdoque: a Unidade Popular son eu, a Democracia son eu, a Reforma son eu, o Pobo son eu.

Se é así, que tire para adiante a sinécdoque. As forzas sociais e políticas que consideren imprescindible algunha modalidade de converxencia que a ensaien. E se hai intentos, máis ou menos incompletos, de Candidaturas de Unidade Popular, que Podemos compita con elas, que é o seu soño máis húmido. Xa se encontrarán na institución intentando pactar co PSOE algún posto transcendental na Mesa do Congreso.

En Galicia, a cousa é distinta. Somos unha nación, seica.

Creo que non debemos deixar de ollar o que ocorre noutras circunscricións electorais, porque haberá que actuar en común con outros suxeitos para facer saltar polos aires o réxime, que é, como sabemos, condición indispensable, aínda que non suficiente, para un proceso constituínte e a nosa conquista da condición de Pobo Soberano. Pero o suxeito que xurda do espazo de ruptura aquí será autónomo, ambicioso, solidario e colaborador. E deberá ter a porta aberta para quen desexe participar nel. Sen exclusións. O proceso é moi claro. Pasa por profundizar na Unidade Popular que, no ámbito político, arrincou con AGE en 2012 pero xa a desbordou sobradamente, por fortuna. Noutro momento falaremos diso, pero de que extraordinaria cegueira fachendean aqueles que insisten en caracterizar AGE como un fracaso. Esperemos que nas súas mans non caia máis responsabilidade da necesaria, pois entre os dedos lles escorrería.

É obvio que Unidade Popular non é unidade do nacionalismo. Tan obvio como que a autonomía e o proxecto nacional dese suxeito de unidade popular non estivo nin está nin estará nunca en discusión. Pero conviría non confundir os termos nin, sobre todo, os significados. É obvio, para min, que a Unidade Popular non se pode organizar arredor dunha ideoloxía máis ou menos soberanista senón a partir dun programa social de ruptura e de organización das clases subalternas, das agredidas e dos agredidos. O obxectivo é a ruptura e un proceso de procesos constituíntes, non sentar en Madrid, nunha institución estable e para un proceso de reforma no mellor dos casos, un grupo de dous, tres, catro ou cinco deputados nacionalistas. O obxectivo é crebar o espiñazo do réxime e abrir ese proceso de procesos constituíntes. No social, e con panca nacional.

O proceso é simple, doado, claro. Pero será complicado. Oxalá as organizacións saiban comprender o momento histórico, a oportunidade aberta e as necesidades que comprenden con tanta exactitude as persoas reais que viven e sofren e se remexen na base material que nos expreme. Oxalá as organizacións saiban estar á altura da xente que con tanta claridade falou o 24 de maio pasado.

Oxalá.

Eleccións Sindicais na CRTVG

Estrella-roja-detalleHai tempo, bastante tempo xa, demasiado, fun durante dúas lexislaturas Presidente do Comité de Empresa da TVG. Tocoume vivir, probablemente, algúns dos momentos máis duros para estes medios públicos a cuxo cadro de persoal pertenzo desde hai xa unha chea de anos. E foron pasando, e aquí estamos aínda. Presidín o Comité de Empresa como representante da CIG, despois dun breve período de representante da CXTG, desde as primeiras eleccións ás que se presentou a que daquela foi Converxencia Intersindical Galega, un proxecto de unidade sindical cheo de potencia e ilusión colectiva…

A historia da representación sindical na CRTVG pasou por múltiples fases, todas elas moi interesantes, e igual paga a pena contalas algún día. Desde o primeiro convenio colectivo ata aquelas famosas listas negras que, cando a chegada de Fraga ao goberno, por casualidade ou non, acabaron con compañeiras e compañeiros represaliados e na rúa. Despois viñeron unhas oposicións públicas, as máis xustas de todas dentro da súa inxustiza, que crebaron non poucas relacións e xeraron múltiples situacións que non querería volver vivir. Polo medio, aquel intento ilusionante pero fracasado de armar un Sindicato da Información de Galicia no seo da CXTG, un proxecto que arrincamos canda compañeiros coma Manolo Rivas e Carlos Blanco ou a inesquecible Begoña Caamaño.

Toda esa bagaxe humana e política estará sempre aí.

Chegado un momento, decidín que a miña singradura sindical na primeira liña estaba cuberta e xa non tocaba repetir. Non volvín presentarme. Continuei militando na CIG, pero de forma pasiva. A representación sindical non pode converterse nun labor burocrático de autorreprodución. E talvez esa distancia buscada me axudou a observar de forma moi crítica a incapacidade das cúpulas sindicais para comprenderen o tempo que vivimos, as necesidades da inmensa e diversa multitude asalariada e mesmo a inapreixable composición de clase do proletariado que en teoría se dedican a organizar e a protexer. Inapreixable na medida en que é imposible captala coas medidas dunha clase obreira industrial que xa non é maioritaria. Por iso me sobrevén, case que sistematicamente, un bo sorriso cando escoito ou leo as autocualificacións de sindicalismo realmente combativo e penso na inmensa riada de asalariados e asalariadas que caen fóra do ámbito sindical sen que as organizacións saiban nin como aproximarse á súa beira. Nin lles interese, na maior parte dos casos. Ou como se procede á demolición, tras marxinalización e mediante control absoluto e obsesivo, de iniciativas sociais chamadas no seu día a forneceren espazos de ruptura. Nada novo. Ou como se segue desprezando a principal razón de existir e de recoñecerse do movemento obreiro ao longo da súa historia, desde Marx aos nosos días, que é a impugnación do traballo asalariado en procura da súa abolición. Pero eses son outros debates, quizais.

Para as eleccións sindicais do 4 de xuño na CRTVG, eu acudín á chamada dos compañeiros e compañeiras da CIG e fixen parte da súa candidatura. No posto 17, que garantía non saír elixido, claro. Entendín que, dadas as circunstancias, era importante estar. E non polos resultados. Os resultados non son o importante. Foron discretos, non foron extraordinarios, tampouco foron malos. E o mesmo, nunha ou noutra medida, poderían dicir o resto das candidaturas presentadas: CUT, que resultou gañadora, e tamén CCOO, USO e UGT.

Pero as miserias do réxime de representación política que nos abafa e estamos empezando a rebentar nos procesos electorais ordinarios aínda non escaparon do interior da representación sindical e das súas feblezas competitivas. As lecturas dos resultados con beneficio de parte son ridículas e, ademais, expresan unha concepción do traballo sindical e da propia organización en si en relación coas masas de asalariadas e asalariados máis ben pobre. Reaccionaria. A competencia non pareceu dar paso aínda en certos ámbitos á cooperación. E é que a ruptura e o combate non se enuncian, practícanse.

O programa electoral da CIG para estas eleccións sindicais da CRTVG pivotou sobre tres esteos. Empezou nun chamamento á unidade. Pero non á unidade sindical, esa especie de significante baleiro que en ocasións queda ben manexar pero que as máis das veces carece de sentido, senón á unidade de traballadoras e traballadores da CRTVG. Porque, ao contrario do que ocorre no seo da sociedade civil, na que se contradín intereses antagónicos, todas, todos navegamos no mesmo mar de intereses, non hai, non pode habelos, antagonismos, por moito que haxa sempre irresponsables que gocen excitando contradicións aparentes. E porque ese mar de intereses repousa nun medio de comunicación público e non nunha empresa privada. Ou sexa, o noso salario non é exactamente o resultado dunha extracción de plusvalía do valor que xeramos. É algo máis complexo e con máis arestas e reviravoltas que unha representación sindical digna de tal nome non pode deixar de ter en conta.

Outro piar programático foi unha chamada ao asemblearismo. Devolver xa, de vez, todo o poder ás asembleas, crebar a lóxica da representación na práctica, máis alá do clixé discursivo.

E o terceiro esteo é unha apelación a un gran acordo social para definir un novo modelo de medios de comunicación públicos para Galicia. Os traballadores e traballadoras da CRTVG temos a obriga de construírmos de nós mesmos un relato e unha imaxe de servidores públicos, que é, nada máis, o que somos, o que podemos e o que debemos e queremos ser. E para iso teremos que nos converter en axentes de devolución, con outros actores sociais, da titularidade dos nosos medios públicos a quen lle corresponde. Ou sexa, ao conxunto da sociedade galega e non ás corporacións mediáticas privadas nin aos comités executivos partidarios. Oxalá sexa posible encetar ese debate público e oxalá teña rendemento. Máis alá, sempre moito máis alá, dos esclerotizados lugares comúns en que levan tempo e tempo instalados certos discursos.

Non teño ningunha dúbida de que absolutamente toda a representación sindical da CRTVG vai defender, con maior ou menor acerto pero con absoluta lealdade, os intereses colectivos por riba de intereses de parte, sexan persoais, sexan de facción ou grupo. E que comprenderán, como sempre se comprendeu e se defendeu, a dimensión social dos medios de comunicación públicos, a súa necesidade e os compromisos ineludibles aos que ten que incorporarse o antes posible. E a dependencia absoluta das traballadoras e traballadores da TVG e da Radio Galega respecto da cidadanía do común. Máis aló, mesmo, da lexítima defensa dos nosos dereitos colectivos, que en ningún momento se pode poñer en dúbida.

As eleccións sindicais deixan, no meu modesto entender, dúas mensaxes moi claras. Dunha banda, un importante nivel de implicación do conxunto de traballadoras e traballadores da CRTVG, cunha participación de máis dun 75% do cadro de persoal con dereito a voto; da outra, uns resultados moi axustados e moi equilibrados entre todas as opcións sindicais que se presentaron. Será responsabilidade común converter esa participación e esa pouco determinante diferenza de apoios nunha forza unitaria por riba de pequenas vitorias pírricas, que son, como sabemos, aquelas que producen máis danos que beneficios. A fragmentación e a división son sempre, e neste tempo máis ca nunca, funcionais ao poder en todas as súas ramificacións, manifestacións e capilaridades.

Por algún motivo teño a sensación de que se abre unha nova etapa na historia sindical da CRTVG, desigual e irregular, con luces e sombras, por suposto. E esa nova etapa terá que estar en sintonía, necesariamente, cos procesos de transformación social e política que podemos estar albiscando neste momento histórico. Se todas as traballadoras e traballadores da TVG e da Radio Galega contribuímos a facer dos nosos medios públicos un factor principal de democratización e de avance social estaremos demostrando o que non por ser obvio deixou de estar en discusión en todos estes anos: a necesidade dos nosos medios de comunicación públicos como instrumentos de primeira magnitude para estruturar unha Galicia diferente que responda ao ideal da liberdade, da igualdade e da fraternidade.

Parabéns aos nosos representantes sindicais, parabéns á CUT por ser a candidatura máis votada e para todos nós toda a colaboración e toda a forza colectiva.

Os resultados:

Censo: 847
Votos emitidos: 646

CUT: 171 votos, 6 representantes
CIG: 117 votos, 4 representantes
CCOO: 116 votos, 4 representantes
USO: 113 votos, 4 representantes
UGT: 89 votos, 3 representantes

Partir a malla de titanio. Condenada hexemonía

Son muller ás veces, e ás veces home.

Nalgunhas ocasións teño vinte e tantos anos e acabo de terminar os estudos universitarios; noutras, ando preto dos cincuenta e en certos momentos moi precisos vivo pola corentena e case trinta anos de traballo ao lombo.

Cando lle cadra, aos meus trinta, corenta e cinco ou setenta anos, levo toda a vida de muller atendendo os fillos primeiro, despois o marido, despois os pais.

Atendendo sen que ninguén me atenda.

Se son mozo, o meu futuro é a incerteza.

Tes un futuro cuántico, díxome un día un amigo meu que estudou física e marchou para Xenebra e alí casou e vive e inda é bolseiro en non sei que carallo de proxecto.

O tempo este que vivimos xa non será nunca coma o dos nosos pais, o cal é lóxico, pero ao mesmo tempo desacouga bastante.

Ou na parte en que lle toca ser coma o dos pais, este tempo é apodrentador.

Axunto choios temporais, boa cousa é, busco algún piso para alugar, tomo as miñas cañas e teño unha conta en facebook e outra en twitter coas que ando facendo amigos.

Debo mirarme e ser positiva, buscar dentro de min as respostas, comprender que se algo me sae mal ou non brilla como é debido de min depende parar de sentirme tranquila no fracaso.

Ás veces son un fracasado.

Pero síntome orgulloso do meu país, que co esforzo de todos sae para adiante.

E no deporte non hai quen nos gane.

Tamén teño anos de sobra para termar de todo.

Os fillos están criados, aínda que viven na casa, que remedio lles queda se non queren que as pagas se lles vaian polo burato dun piso, paga auga, paga luz, lava a roupa, fai a comida, xa non che digo que che dea por comer e cear fóra.

A muller andaba en máis de media ducia de casas, pero tivo que as ir deixando; xa non hai os cartos que había e tardan en pagarlle cando lle pagan.

Limpar escaleiras, facer as camas, pasar o ferro, fregar os chans, coidar nenos, é un privilexio cada vez máis escaso.

E que non me poña enferma.

Para o mes que vén acábanseme os catrocentos euros, e aos meus anos non me van contratar.

Aínda bo foi que ao principio da temporada puiden reservar unhas cadelas para pagar o abono do equipo.

Aquelas coidadoras eran lindas coma papouliñas e facían que os días me pasasen coma unha brisa morna, pero veume a buscar a filla e sacoume da residencia para levarme á súa casa. Trátame ben, pero case non a vexo. Nin a ela, nin ao home.

De cando en cando boto un cigarro, e nunca me falta o meu vaso de viño para mollar a gorxa.

Traballan mañá e tarde e noite coma se non houbese outro día, e cando volven traen na cabeza o traballo a escaravellarlles a area dos miolos coma un alacrán.

Á tardiña voume esquecendo de todo.

Ao meu avó sacárono de estudar a pesar de que seica daba moito de si e tiña traza de chegar a ser unha eminencia.

Traballou desde os once aos setenta anos, e despois aínda fixo algúns choios para que a ninguén lle faltase un cacho de pan que levar á boca porque o papá e a mamá bastante tiñan co que tiñan e non era tan fácil sacarnos adiante aos fillos e tal e cal.

Todo está difícil, pero tamén é verdade que nunca choveu que non escampara.

Afixémonos a vivir mellor do que podiamos, e iso tampouco é así, e mira que llelo dicía eu aos meus fillos, aforrade algo, que nunca sabedes como han vir as cousas, e cando veñan malas vainos faltar de todo.

E chegaron e eles nada aforraron, así que, agora pouco máis queda que ter moita fe.

A fe móveo todo, move montes e moreas, como non nos vai mover a nós?

Fe e confianza.

Hai que confiar.

Mentres non veña unha guerra nin unha desgraza nin unha enfermidade.

A mamá leva ano e medio esperando unhas radiografías, pero cando a chamen non sei como ha facer.

Ao meu home baixáronlle o soldo para que non pechara a empresa, aínda tivemos sorte, pero porque o dono é moi boa xente e preocúpase polos seus empregados.

Como se vai negar ao que lle pidan?

Vivín tan mergullado na humidade que xa nin vexo nin oio nin podo mover os xeonllos e teño que aguantar porque as menciñas xa me custan un ollo da cara, e antes eran gratis, e pouco máis fan que aliviarme sen dar quitado de todo a dor nin curar un mal que coa idade xa non se cura.

A que escola a mando?

Eu que sei o que fan, non me conta nada nin eu lle pregunto nin falo cos profesores porque estou todo o día de dios fóra da casa buscando traballo ou algo.

Todo está moi mal, pero ha de volver estar ben, non nos queixemos tanto.

Con queixas non se resolve nada se non poñemos todo da nosa parte, un pouco de sacrificio de cada un.

Xa me entendes o que quero dicir.

Xa nos entendemos.

Non está ben, pero tampouco está tan mal.

Iso se non acaban de jodela estes que rabian por entrar e esnaquizalo todo e traer o caos e a falta de respecto.

Non ven que os bancos xa empezan a gañar e xa vai baixando o paro?

Dino na radio.

Saímos da crise.

Non hai mal que cen anos dure.

Iso se non veñen a esfarelalo todo, xa che digo, fato de pimpíns que non valen para gobernar nin a súa casa.

Porque o que necesitamos é disciplina, moita disciplina, e non caos.

Que non queremos vivir coma en Venezuela, pobriños, nin que nos fagan calar e que non poidamos dicir que estas boquiñas son nosas ou non nos deixen levar un cachiño de pan á boca ou ser donos do que temos.

Disciplina, moita disciplina.

E acabar xa con cousas coma a desoutro día.

Alguén terá que amañalo.

Non pode ser.

Faime ferver o sangue.

Se os teño ao meu carón, non sei que lles fago. Pérdome, mira.

Algo hai que facer con eles.

Man dura, e xa está, moita man dura.

Non se pode permitir que insulten o himno, a bandeira, o rei…

Somos salvaxes, ou que?

Man dura é o que fai falta, moita man dura!

E un pouquiño de sentido común.

E moita fe.